Hoe te handelen bij graafschade aan een leiding of kabel

Nederland ligt vol met kabels en leidingen. En dat aantal groeit met de dag. Bij het graven van de in- of uittredepunt of tijdens het boorproces kunnen we een leiding raken. De afgelopen tijd zijn er diverse graafschades en incidenten geweest waarbij kabels en gas- of waterleidingen zijn beschadigd. Voor jullie veiligheid is het belangrijk dat jullie op de hoogte zijn hoe te handelen, zodat onveilige situaties tijdens werkzaamheden kunnen worden voorkomen. Daarom deze toolbox.

Voorbereidingen vooraf

KLIC-melding checken: Er mag nooit machinaal gegraven worden zonder geldige KLIC-melding op de locatie. Zorg dat de tekeningen digitaal of geprint op het werk aanwezig zijn.
Proefsleuven graven: Tekeningen kunnen afwijken omdat grond in de loop der jaren werkt. Graaf altijd eerst handmatig proefsleuven om de exacte ligging (horizontaal én verticaal) te bepalen.
Voorsteken: Gebruik bij handmatig graven de schep om ‘voor te steken’ en kabels voorzichtig bloot te leggen.
Bomen in de buurt? Wees extra alert op boomwortels. Kabels en leidingen liggen hier vaak tussen bekneld.

Tijdens het graven: Blijf alert

Rook niet als je in de buurt van gasleidingen aan het werk bent.
Houd contact: Zorg voor een perfecte afstemming en continu visueel of mondeling contact tussen de machinist en de grondwerker.
Vrijmaken en controleren: Kom je een kabel of leiding tegen? Graaf deze rondom voorzichtig vrij. Controleer of de materiaalsoort, diameter en maatvoering overeenkomen met de KLIC-tekening.
Stop de werkzaamheden bij het ruiken van een gaslucht en denk na wat de bron zou kunnen zijn.
Broze, oude gasleidingen scheuren of breken makkelijk tijdens het vrijgraven daarvan.

Juiste manier van Graven voorsteken

Steek handmatig voor tot een diepte van maximaal 0,20 meter.
Verwijder de voorgestoken laag tot een diepte van maximaal 0,15 meter door te schrapen met de graafbak van de machine.
Herhaal het bovenstaande tot de kabel of leiding wordt gevonden of de ontgraving gereed is.

Graafschade Voorsteken Klever Toolbox

De gevaren bij het vrijkomen van gas

Explosiegevaar

Bij een explosie verbrandt er in één keer een grote hoeveelheid van een gevaarlijke stof. Als deze bestaat uit (aard)gas, spreken we van een gasexplosie. De schade na een explosie is groot. Muren storten in en het raamglas ‘vliegt’ naar buiten toe. Vervolgens ont- staat er (vaak) brand.

Verstikking

Er zijn situaties bekend waarbij een medewerker bewusteloos raakte. Dit na een poging om de vrije uit- stroming van aardgas uit een lekgeraakte aansluit- leiding te stoppen. Het gevaar van verstikking door aardgas wordt vaak onderschat of vergeten. Maar het is minstens zo gevaarlijk als het ontstaan van een explosief mengsel. Om te kunnen leven is 21% aan zuurstof in de lucht nodig. Wanneer aardgas het zuurstof verdringt, neemt de zuurstofvoorraad snel af tot beneden het peil waar- op een mens kan overleven. Bij een grote daling (onder de 18%) van het zuurstofgehalte, treedt in toenemende mate bewustzijnsvermindering op. Wanneer er tien seconden (twee ademteugen) geen zuurstof in je longen zit, raak je bewusteloos. Symptomen, zoals duizeligheid of anders, blijven uit. Je lichaam geeft dus geen ‘waarschuwing’ voordat je bewusteloos raakt.

De gevaren van Stroom

Steek handmatig voor tot een diepte van maximaal 0,20 meter. Verwijder de voorgestoken laag tot een diepte van maximaal 0,15 meter door te schrapen met de graafbak van de machine. Herhaal het bovenstaande tot de kabel of leiding wordt gevonden of de ontgraving gereed is.

De gevaren bij het vrijkomen van gas

De gevaren van stroom zijn onder andere elektrische schokken, brandwonden, en zelfs explosies. Hier zijn enkele belangrijke punten om te overwegen:

Electrische Schok:

Een elektrische schok kan leiden tot onvrijwillige spiercontracties, pijn, en in ernstige gevallen bewusteloosheid en ademhalingsstilstand. De weerstand van de huid speelt een grote rol; natte huid verlaagt de weerstand, waardoor het risico op letsel groter wordt.

Brandwonden:

Door contact met een spanning voerend deel kan er een elektrische schok optreden, wat kan leiden tot brandwonden. De gevolgen zijn afhankelijk van de stroomsterkte, de weg die de stroom door het lichaam aflegt en de duur van het contact.

Explosies:

Er kan bij kortsluiting een vlamboog optreden, bijvoorbeeld door het raken van een kabel. Als er ook nog een gaslekkage in de buurt is kan dit leiden tot een explosie. De snelle expansie van lucht door de hitte kan leiden tot gehoorschade en lichamelijk letsel.

Wat te doen bij ongecontroleerde gasuitstroom of het raken van een kabel?

Helaas kan het wel eens gebeuren dat er bij een incident ongecontroleerde gasuitstroom ontstaat of dat men een kabel raakt. Het is dan ook goed om te weten hoe je moet handelen als deze situatie zich voordoet. Hieronder staat beschreven welke stappen er genomen moeten worden.

Blijf kalm en houd je aan de volgende richtlijnen:

Alarmeer direct de hulpdiensten via het nationale storingsnummer: 0800 – 9009.
Let op je eigen veiligheid, stop direct de werkzaamheden en waarschuw personen in de nabije omgeving.
Hou rekening met elektrocutie bij het raken van een kabel.
Schakel machines en apparatuur uit, maak geen vuur, rook niet en gebruik geen elektrische apparatuur.
Blijf op veilige afstand (meer dan 50m) en uit de wind (Bij gas uitstroom).
Herstel een lek of schade niet provisorisch (niet afdekken met zand, afplakken of de buis in de grond drukken).
Bedien geen afsluiters van de netbeheerder.
Neem contact op met je uitvoerder of projectleider.
Maak een melding in de Klever-app.
Blijf bereikbaar tot de monteur van de netbeheerder en/of de hulpdiensten arriveren.

Wat te doen bij het raken van een waterleiding?

Ook het raken van een waterleiding gebeurt wel eens. Vaak is het gevaar minder, maar de impact kan net zo groot zijn.

Bij het raken van een waterleiding neem je contact op met het waterleidingbedrijf van die regio. Bij grote uitstroom waarbij er gevaar is voor de omgeving bel je 112.

Hou altijd rekening met je eigen veiligheid.
Neem contact op met je uitvoerder.
Blijf bereikbaar tot de monteur van het netbeheerder en/of hulpdiensten arriveren.